به وب سایت شرکت تو سعه گردشگردی خالدنبی گلستان خوش آمدید ...............مشاوره - راهنمایی محلی -هماهنگی اسکان و تدارکات مربوط به مجموعه زیارتی و گردشگری.................www.khalednabi.ir...............با ما در ارتباط باشدی و از نقاط دیدنی و بکر این مجموعه لذت ببرید ...........

اوقات شرعی



مدرسه تاریخی کریم ایشان
نوشته شده توسط Administrator   
جمعه, 20 آذر 1394 ساعت 15:38

مدرسه کریم ایشان

مسجد و مدرسه کریم ایشان :

مدرسه و مسجد کریم ایشان در روستای کریم ایشان و در مسیر جاده کلاله – مراوه تپه شهرستان کلاله واقع شده است. و با شهرستان گنبد 79 کیلومتر فاصله دارد.(نقشه شماره 1)

ساختمان مسجد و مدرسه متعلق به دوره قاجاریه می باشد و بر اساس تاریخی که بر سردر ورودی مدرسه کتابت شده ، در سال 1328 هجری قمری ساخته شده است. مسجد و مدرسه کریم ایشان به شماره 1124 مورخه 21/7/54 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

 

مسجد کریم ایشان :

این مسجد در سال 1328 هجری قمری ساخته شده است ، و با اینکه زیاد قدمتی ندارد ، اما خصوصیات بناهای قدیمی تر در آن راه یافته است. بناهای آن ترکیبی از ویژگی های بناهای دیدنی آسیای مرکزی و معماری ایران است. طول آن در حدود 17 و عرض آن در حدود 13 متر است.

ساختمان آجری مسجد که عاری از هرگونه تزئین می باشد ، با نقشه ی ( پلان تيپ) مربع – مستطیل بنا شده است. این مسجد شامل یک شبستان با در ورودی در جبهه جنوبی می باشد ، که سقف آن بوسیله چهار گنبد پوشش یافته است. گنبد ها از نظر معماری قرینه یکدیگر ، بسیار دقیق ، منظم و به شکل بسیار زیبایی بنا شده است.

 

مدرسه کریم ایشان

مدرسه کریم ایشان که در نزدیکی مسجد و در ضلع جنوب غربی آن است به شکل زیبایی با پلان چهار ضلعی یا مربع شکل ساخته شده است. « ابعاد ساختمان مدرسه در حدود 30 متر است و زیربنای آن حدود 1000 مترمربع و ضخامت جرز دیوارهای آن در حدود 1 متر است ، که به وسیله آجرهای ضخیم ساخته شده است. و شامل یك حیاط و تعداد 23 حجره است. »

بر سردر ورودی مدرسه یک بیت شعر نوشته گردیده است ، که ماده ، تاریخ ساخت مدرسه را بیان می کند. با حساب کردن دو واژه ی ( وطن غریبان ) در حروف ابجد تاریخ 1328 ه . ق استخراج می شود :

 

مدرسه ایشان سید قلیچ عزیزان تاریخ این بگویم باشد وطن غریبان

دو گلدسته کوچک نمای بیرونی سردر را آراسته است. علاوه بر این دو گلدسته ، چهار گلدسته ی بزرگ در چهار گوشه ی ساختمان مدرسه ساخته اند ، که بر زیبایی مدرسه بسیار افزوده است. دیوار و گلدسته ها و طاق ها و طاق نماها و پوشش کف حیاط و بام از آجرهایی است که ابعاد برخی از آنها 20*40 سانتیمتر است. در چند جا پنجره هایی مشبک گچی کار گذاشته اند.

تنها قسمتی از بنا که در آن کاشی به کار رفته ، نمای خارجی سردرورودی مدرسه است ، که بانقش های هندسی و چلیپایی تزئین گردیده است. طرفین درگاه ورودی دارای قوس جناقی ملایم است ، که در طرفین درگاه ورودی و در درون طاق نماها نقش های تزئینی شیر و خورشید ساخته شده با کاشی دیده می شود.

درگاه ورودي دو طبقه است . طبقه ي دوم اين بنا كه از دو طرف آن جهت دسترسي به آن پله مي خورد ، مكان مخصوصي دارد كه به نظر مي رسد ، مكان امام جماعت و مدرس مدرسه بوده است. در قسمت ديوار داخلي آن اشكال تزئيني انواع ميوه ، ظروف و اسلحه نقش بسته است. اين اتاق به وسيله پنجره هايي از جهات شرقي و غربي به محوطه ي مسجد و مدرسه چشم انداز دارد. نماي خارجي و اضلاع طرفين سردر ورودي را طاق نماهاي آجري مي پوشاند. راه دسترسي به طبقه ي بالا اتاق درگاه ورودي و داخل گلدسته ها توسط توسط پله هايي صورت مي گيرد ، كه اين پله ها در داخل طرفين مدخل ورودي و نيز در چهار گوشه حياط مدرسه تعبيه شده است. راه دسترسي به پشت بام حجره ها نيز از طرفين مدخل ورودي از خارج بنا مي باشد. محل پله ها در ساختمان مدرسه به شكلي است كه در هنگاه ورود به مدرسه به چشم نمي خورد.

در زواياي اضلاع خارجي مدرسه ، برج هايي آجري نيم دايره با آثار مناره هاي آجري به چشم مي خورد. به طور كلي ساختمان مدرسه و مسجد كريم ايشان در پيشتر ، از استحكام قابل توجهي برخوردار بوده است. ولي بر اثر مرور زمان بويژه در زلزله سال 1348 خورشيدي صدمه فراوان ديده است.

 

حياط مدرسه:

مدرسه كريم ايشان داراي حياط چهار ضلعي با حجره هايي در پيرامون آن است. در مركز حياط حوض آبي شش ضلعي ساخته شده است.

 

حجره هاي مدرسه:

حجره ها يا اتاق طلبه هاي مدرسه كريم ايشان داراي يك ايوان كوچك در جلو و يك پستو در عقب با فرم و پلان مستطيل شكل است. حجره ها در چهار ضلع حياط مدرسه به صورت گنبدي و به شيوه ي ضربي و به تعداد 23 حجره ساخته شده است. ايوان هاي جلوي حجره داراي قوس جناقي تندي است. حجره هايي كه در چهار گوشه ي حياط احداث شده ، كوچكتر و پلان آن مستطيل شكل ناقص است. به عبارت ديگر گوشه ي يك ضلع آن پخ گرديده است. ايوانچه هاي جلو اين حجره ها با ارتفاع كم و قوس جناقي ملايم مي باشد ، و تزئين آن آجري با يك برآمدگي به جلو به صورت هره آجري است.

ايوان هاي كوچك ياد شده محل بحث طلبه ها پس از پايان ساعت درسي و حجره ها محل استراحت و نگهداري وسايل شخصي است. حجره هاي مدرسه كريم ايشان معمولا براي بيش از يك نفر است.

و هيچكدام از حجره ها رو به بيرون از مدرسه ساخته نشده است. ولي داراي پنجره اي است كه به بيرون از مدرسه باز مي شود. هر حجره داراي يك اسم مي باشد ، كه اسم حجره ها از نام بزرگان و مشايخ طريقت وسله عرفاني مثلا شيخ ابوالحسن خرقاني ، بازيه بسطامي ، غزالي ، سعدي و ... گرفته شده است. يكي از حجره ها را اختصاص به كتابخانه به نام كتابخانه امام محمد غزالي كرده اند

 

مدرس:

مدرس ، فضاي درس و مكان بحث مدرسه است. استاد در اين مكان تدريس مي كند ، و يك يا چند حجره به اين امر اختصاص داده شده است. البته در حال حاضر از ساختمان مدرسه علاوه بر پنجره ها نيز به عنوان مدرس و با موضوع آموزش و حفظ و تفسير قرآن استفاده مي شود.

 

عيدگاه:

در مجاورت مدرسه ي كريم ايشان و در جبهه جنوب شرقي آن ، مكاني تحت عنوان « عيدگاه « براي انجام فرايض نماز عيد فطر ، عيد قربان و نماز جمعه ساخته شده است. عيدگاه داراي پلان هندسي چند ضلعي و سقف دو طبقه مصطبه اي شكل و عاري از تزئينات است.

 

باني مدرسه:

به استناد يك بيت شعر كه بر روي سردر ورودي مدرسه كتابت شده است ، باني مدرسه « سيد قليچ ايشان » است ، كه پس از احداث مدرسه توليت ان را به عهده مي گيرد. پس از ايشان فرزندان ارشدش حاج كريم ايشان و پس از نامبرده سيد محمد ايشان متولي مدرسه مي شوند. اين سمت كه نسل اندر نسل متولي آن فرزندان باني مدرسه خواهد بود، ادامه خواهد داشت. به عبارت ديگر پس از گذشت متولي، توليت مدرسه به فرزند ارشد ذكورش مي رسد ، لازم به ذكر است كه آرامگاه باني مدرسه يعني سيد قليچ ايشان در مجاورت مدرسه و در بالاي جاده ( كلاله – مراوه تپه ) قرار دارد.

 

درآمد مدرسه:

درآمد مدرسه كريم ايشان و تامين حقوق اساتيد و طلبه ها و هزينه هاي جاري مدرسه از راه دريافت عشريه وجوهات شرعيه ( فطريه ، قرباني و نذر و ... ) و وقف تامين مي شود.

پرداخت اين وجوهات اجباري نيست ، بلكه افراد قلبا از روي ارادي تكليف و وظيفه ي شرعي پرداخت مي نمايند. اين وجوهات در اختيار هيات امنا و توليت مدرسه قرار گرفته و آنها بر اساس نياز و اولويت هزينه مي نمايند.

 

مراسم عمامه گذاري

يكي از مراسم مذهبي كه در اين مدرسه انجام مي شود ، مراسم « عمامه گذاري » است زماني كه طلبه ها پس از 6 – 8 سال آموزش و موفقيت از آزمون هايي كه اساتيد در نظر گرفته بودند ، به مرحله ي پايان تحصيل در اين مدرسه مي رسند ، به يمن و فرخندگي اتمام اين مرحله از تحصيل مراسم عمامه گذاري انجام مي شود. پس از پايان مراسم آنها مختار هستند كه براي تحصيل ديني و آموزشي به مركز ديگري كه سطح آموزشي و تحصيلي بالاتري دارند عزيمت نمايند و يا اجازه خواهند يافت در اين مدرسه و يا مدرسه ديگري به تدريس و آموزش طلبه هاي جوان تر بپردازند. و يا به صورت يك روحاني اهل سنت به پيش نمازي و انجام مراسم مذهبي و شرعي مردم بپردازند.

مراسم عمامه گذاري در حضور اساتيد مدرسه ، روحانيون اهل سنت ، خانواده هاي طلبه ها ، معتمدين و ساير طلبه ها در مدرسه يا مسجد برگزار مي شود و پس از مراسم دعا و نيايش و شكر گذاري و پس از حذف غذا و ميوه و شيريني طلبه هايي كه آموزش آنها در اين مدرسه يا مسجد برگزار مي شود. مدرسه به پايان رسيده به حضور فراخوانده مي شوند و توسط ارشدترين استاد ، عمامه را كه نشان از موفقيت در تحصيل و اجازه تدريس و پيش نمازي است ، بر سر آنها گذاشته مي شود و آنها را تا منزل همراهي مي كنند.

 

نوع و شيوه آموزش

در اين مدرسه آموزش ها و تعليماتي نظير آموزش ، حفظ و تفسير قرآن ، احكام ديني و فقه و حديث ، علوم عقلي و نقلي ، علوم شرعي و كلامي و عرفان عملي ( سلسله و طريقت نقشبنديه ) داده مي شود.

حلقه هاي درسي در اوقاتي غير از وقت هاي نماز و اوقات وعظ تشكيل مي شود ، و حلقه هاي ذكر و تصوف سلسله ي نقشبنديه در شبهاي جمعه برگزار مي شود. نحوه ي تدريس در اين مدرسه به شكل نظام آموزشي قديم است . يعني استاد در هنگام تدريس در حجره يا مدرسه مي نشيند و طلبه هامقابل و دور استاد نشسته و به درس او گوش فرا مي دهند. نحوه ي برگزاري مراسم ذكر عرفاني و تصوف در شب هاي جمعه نيز به همين گونه است. در نبود استاد ، مدرس ديگر و يا ارشدترين طلبه نبود و غيبت استاد را جبران كرده و به تدريس دروس گذشته و پرسش و پاسخ مي پردازد. نوع مذهب مدرس ، طلاب و موضوعات درسي ، مذهب سني است و نوع عرفان عملي كه در آنجا آموزشي داده مي شود ، سلسله و طريقت « نقشبنديه » مي باشد.شرايط سني خاصي در اين مدرسه وجود ندارد. از كودكان خردسال براي آموزش و درس آموختن پذيرش مي شوند و تا مرحله عمامه گذاري آموزش ادامه مي يابد